Với đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi mầm non, trẻ thường tiếp nhận thông tin một cách trực quan, chưa có khả năng phân biệt đúng – sai, tốt – xấu. Những hình ảnh, âm thanh trẻ nhìn thấy trên môi trường mạng có thể tác động trực tiếp đến hành vi, cảm xúc và sự hình thành nhân cách của trẻ. Vì vậy, việc đảm bảo an toàn cho trẻ trên môi trường mạng là nhiệm vụ vô cùng quan trọng của mỗi gia đình và nhà trường.
Những nguy cơ tiềm ẩn đối với trẻ trên môi trường mạng có thể kể đến như: trẻ tiếp xúc với nội dung không phù hợp lứa tuổi, các video mang tính bạo lực hoặc phản cảm; trẻ xem thiết bị điện tử trong thời gian dài gây ảnh hưởng đến thị lực và sức khỏe; trẻ dễ bắt chước những hành vi chưa đúng từ các chương trình trên mạng; giảm tương tác với người thân, ảnh hưởng đến sự phát triển ngôn ngữ và kỹ năng giao tiếp. Bên cạnh đó, nếu không có sự giám sát, trẻ cũng có thể vô tình tiếp cận với những thông tin không an toàn.
Trước thực tế đó, cha mẹ và người chăm sóc trẻ đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ trẻ. Việc đầu tiên và quan trọng nhất là luôn đồng hành cùng trẻ khi sử dụng các thiết bị có kết nối internet. Trẻ mầm non không nên sử dụng điện thoại hay máy tính bảng một mình. Phụ huynh cần lựa chọn nội dung phù hợp với độ tuổi, ưu tiên các chương trình mang tính giáo dục, lành mạnh, giúp trẻ phát triển nhận thức và kỹ năng.
Bên cạnh đó, cần xây dựng thói quen sử dụng thiết bị điện tử một cách hợp lý: giới hạn thời gian sử dụng mỗi ngày, không để trẻ xem thiết bị trước giờ đi ngủ, không cho trẻ vừa ăn vừa xem. Việc tắt chế độ tự động phát video cũng là một biện pháp cần thiết để tránh việc trẻ tiếp cận với những nội dung không được kiểm soát.
Ngoài việc quản lý, cha mẹ cũng cần nhẹ nhàng hướng dẫn trẻ những kỹ năng an toàn cơ bản như: không tự ý bấm vào các video lạ, không trò chuyện với người lạ trên mạng, khi gặp những hình ảnh hoặc nội dung khiến trẻ sợ hãi cần báo ngay cho người lớn. Những hướng dẫn đơn giản nhưng được lặp lại thường xuyên sẽ giúp trẻ hình thành thói quen tốt và biết cách tự bảo vệ mình.
Đặc biệt, để hạn chế sự phụ thuộc vào thiết bị điện tử, gia đình cần tăng cường các hoạt động thay thế tích cực như đọc sách, kể chuyện, vui chơi ngoài trời, tham gia các trò chơi vận động và sáng tạo. Sự quan tâm, đồng hành và tương tác trực tiếp của cha mẹ chính là yếu tố quan trọng nhất giúp trẻ phát triển toàn diện và an toàn.
An toàn trên môi trường mạng không chỉ là việc kiểm soát thiết bị, mà còn là quá trình giáo dục, định hướng và xây dựng thói quen cho trẻ ngay từ những năm đầu đời. Khi được sống trong môi trường an toàn, được yêu thương và hướng dẫn đúng cách, trẻ sẽ có nền tảng vững chắc để phát triển cả về trí tuệ, cảm xúc và nhân cách.
Chung tay bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng chính là trách nhiệm của mỗi gia đình và toàn xã hội, vì một thế hệ tương lai khỏe mạnh, an toàn và hạnh phúc.